WSPÓŁPRACA









Instytut Dendrologii
Polskiej Akademii Nauk
kategoria naukowa A+ w dyscyplinie nauki biologiczne
kategoria naukowa A+ w dyscyplinie nauki leśne
WSPÓŁPRACA







Tytuł projektu: „Polski Węzeł Global Biodiversity Information Facility"
Global Biodiversity Information Facility (GBIF) to międzynarodowa sieć oraz infrastruktura informacyjna, która od ponad dwóch dekad umożliwia otwarty i bezpłatny dostęp do danych o organizmach żywych na całym świecie. Inicjatywa ta jest finansowana przez rządy wielu państw i odpowiada na rosnące zapotrzebowanie na wiarygodne dane w obliczu globalnych wyzwań, takich jak utrata bioróżnorodności oraz zmiany klimatyczne. Dane udostępniane przez GBIF wspierają zarówno badania naukowe, jak i procesy decyzyjne na poziomie lokalnym i międzynarodowym.
Działalność GBIF jest koordynowana przez sekretariat z siedzibą w Kopenhadze. Sieć tworzą kraje oraz organizacje partnerskie, które współpracują w ramach wspólnej infrastruktury. Każdy z członków posiada własny węzeł krajowy lub instytucjonalny, odpowiedzialny za koordynację działań oraz publikację danych na poziomie lokalnym.
Członkostwo w GBIF ma charakter dobrowolny i formalizowane jest poprzez podpisanie porozumienia określającego zasady współpracy, w tym zobowiązanie do wspierania otwartego dostępu do danych o bioróżnorodności. Państwa członkowskie oraz współpracujące instytucje przyczyniają się do realizacji celów Convention on Biological Diversity (CBD), m.in. poprzez udostępnianie danych i rozwój systemów monitorowania.
Społeczność GBIF stale się rozwija, skupiając ekspertów i instytucje zaangażowane w promowanie otwartości danych i współpracy międzynarodowej.
Polska należy do grona pełnoprawnych członków GBIF i posiada prawo głosu w kwestiach dotyczących kierunku rozwoju tej inicjatywy. Krajowy węzeł GBIF działa przy Uniwersytet Warszawski, gdzie zespół specjalistów odpowiada za koordynację działań oraz wspieranie instytucji publikujących dane.
Powstanie GBIF było wynikiem rekomendacji grupy ds. informatyki bioróżnorodności działającej przy Organisation for Economic Co-operation and Development. Podkreślono wówczas potrzebę stworzenia globalnego mechanizmu umożliwiającego powszechny dostęp do danych o różnorodności biologicznej, co miało przynieść zarówno korzyści naukowe, jak i społeczne.
Kluczowym elementem funkcjonowania GBIF jest dbałość o jakość danych. Publikowane są wyłącznie zbiory pochodzące bezpośrednio od instytucji naukowych i organizacji posiadających odpowiednie kompetencje. Do grona wydawców należą głównie uczelnie, instytuty badawcze, jednostki administracji publicznej oraz czasopisma naukowe. Osoby indywidualne publikują dane za pośrednictwem tych instytucji lub krajowych węzłów GBIF.
GBIF dostarcza narzędzi, standardów oraz dobrych praktyk, które umożliwiają instytucjom z całego świata efektywne udostępnianie danych. Informacje te obejmują m.in. dane o występowaniu gatunków w czasie i przestrzeni, pochodzące z bardzo różnorodnych źródeł – od historycznych zbiorów muzealnych po współczesne dane genetyczne czy obserwacje terenowe.
Ważną rolę odgrywają także inicjatywy nauki obywatelskiej, takie jak iNaturalist, które umożliwiają użytkownikom dokumentowanie obserwacji przyrodniczych za pomocą urządzeń mobilnych.
Integracja danych w GBIF opiera się na wspólnych standardach, w szczególności na Darwin Core, który stanowi podstawę struktury większości zbiorów dostępnych w systemie. Dzięki temu możliwe jest łączenie setek milionów rekordów pochodzących z różnych źródeł w jedną spójną bazę danych.
Wszystkie dane udostępniane przez GBIF publikowane są na jednej z licencji Creative Commons, co zapewnia ich otwartość i możliwość szerokiego wykorzystania. Dane te mogą być używane m.in. w badaniach naukowych, monitoringu środowiska, zarządzaniu zasobami przyrodniczymi czy planowaniu działań ochronnych.
Każdy zbiór danych otrzymuje unikalny identyfikator DOI, co umożliwia jego trwałe cytowanie oraz łatwy dostęp do źródła informacji.
Darwin Core to międzynarodowy standard służący do opisu danych o bioróżnorodności. Umożliwia on jednolite zapisywanie informacji o gatunkach oraz ich występowaniu, dzięki czemu dane pochodzące z różnych źródeł mogą być łatwo łączone, analizowane i udostępniane na skalę globalną.
Dlaczego Darwin Core jest ważny?
W projektach takich jak Global Biodiversity Information Facility (GBIF) kluczowe znaczenie ma spójność danych. Standard Darwin Core zapewnia wspólny „język”, który pozwala instytucjom z całego świata publikować dane w sposób porównywalny i interoperacyjny.
Dzięki temu możliwe jest:
Darwin Core umożliwia opisywanie m.in.:
Standard ten jest elastyczny – można go dostosować do różnych typów danych, od historycznych okazów muzealnych po współczesne obserwacje terenowe i dane molekularne.
Publikowanie danych w Darwin Core:
Dane publikowane w standardzie Darwin Core są najczęściej udostępniane poprzez narzędzia GBIF, takie jak IPT (Integrated Publishing Toolkit). Dzięki temu:
Stosowanie Darwin Core jest obecnie jednym z podstawowych wymogów publikowania danych w GBIF i gwarantuje ich wysoką jakość oraz użyteczność.
Publikowanie danych w GBIF odbywa się w oparciu o regulacje prawne oraz standardy międzynarodowe dotyczące udostępniania danych, ich ponownego wykorzystania oraz ochrony informacji.
Regulacje Unii Europejskiej:
Dyrektywa INSPIRE: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32007L0002
Open Data Directive: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32019L1024
RODO: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679
Regulacje krajowe:
Ustawa o otwartych danych: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210001641
Prawo autorskie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19940240083
Regulacje międzynarodowe:
Konwencja o różnorodności biologicznej: https://www.cbd.int/convention/text/
Protokół z Nagoi: https://www.cbd.int/abs/doc/protocol/nagoya-protocol-en.pdf
Standardy i wytyczne GBIF:
https://www.gbif.org/publishing-data
https://www.gbif.org/data-quality-requirements
Licencje:
Czym jest Polski Węzeł GBIF?
Polski Węzeł Global Biodiversity Information Facility (GBIF) stanowi krajowy element globalnej infrastruktury danych o bioróżnorodności. Jego głównym celem jest wspieranie instytucji działających w Polsce w zakresie publikowania, udostępniania oraz efektywnego wykorzystywania danych przyrodniczych.
Działalność Polskiego Węzła GBIF jest finansowana w ramach projektu "Polski Węzeł Global Biodiversity Information Facility" realizowanego na podstawie Umowy Nr 2023/WK/09 dotyczącej programu „Wsparcie udziału polskich zespołów naukowych w międzynarodowych projektach infrastruktury badawczej”. Projekt jest prowadzony zgodnie z zapisami umowy oraz jej późniejszymi aneksami.
Umowa została zawarta z Ministerstwo Edukacji i Nauki, którego kompetencje obecnie realizuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Finansowanie to umożliwia rozwój krajowej infrastruktury danych o bioróżnorodności oraz aktywne uczestnictwo Polski w międzynarodowej sieci GBIF.
Lider projektu
Liderem Polskiego Węzła GBIF jest Uniwersytet Warszawski (Kierownik projektu: dr Piotr Tykarski), który odpowiada za koordynację działań na poziomie krajowym. Zespół węzła wspiera instytucje w zakresie:
Główne cele Polskiego Węzła GBIF obejmują:
Partnerzy Projektu:
Instytucje te pełnią rolę wydawców danych (publishers) i udostępniają swoje zbiory poprzez infrastrukturę GBIF.
Dlaczego to ważne?
Dzięki działalności Polskiego Węzła GBIF dane o polskiej bioróżnorodności stają się częścią globalnego zasobu wiedzy. Umożliwia to:
Instytut Dendrologii Polskiej Akademii Nauk to jedna z wiodących jednostek naukowych w Polsce zajmujących się badaniami nad drzewami i krzewami, ich biologią, ekologią oraz różnorodnością genetyczną. Instytut aktywnie uczestniczy w udostępnianiu danych o bioróżnorodności poprzez Global Biodiversity Information Facility (GBIF), przyczyniając się do rozwoju otwartych zasobów danych naukowych.
Rola Instytutu w GBIF
Instytut Dendrologii PAN pełni funkcję wydawcy danych (data publisher), co oznacza, że:
Dzięki temu dane Instytutu są dostępne globalnie i mogą być wykorzystywane w badaniach naukowych, analizach środowiskowych oraz działaniach na rzecz ochrony przyrody.
Koordynatorem działań Instytut Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w projekcie Polski Węzeł Global Biodiversity Information Facility jest dr hab. Dominik Tomaszewski, prof. ID PAN.
Funkcję menadżera danych oraz głównego punktu kontaktowego dla badaczy Instytutu w zakresie publikowania danych w GBIF pełni dr Karolina Sobierajska, która wspiera proces przygotowania i udostępniania zbiorów danych zgodnie z obowiązującymi standardami.
Profil w GBIF
Dane publikowane przez Instytut można przeglądać bezpośrednio w portalu GBIF:
Na profilu wydawcy dostępne są informacje o instytucji oraz lista wszystkich opublikowanych zbiorów danych.
Instytut Dendrologii PAN publikuje m.in. dane dotyczące:
Zbiory danych dostępne w GBIF:
Każdy zbiór danych posiada:
Dzięki udostępnianiu danych poprzez GBIF, Instytut:
Publikowanie danych w modelu otwartym przyczynia się do rozwoju nauki oraz lepszego zrozumienia procesów zachodzących w środowisku naturalnym.
Jeśli jesteś badaczem z Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk i chcesz opublikować dane o bioróżnorodności pochodzące z Twoich badań w Global Biodiversity Information Facility (GBIF), skontaktuj się z menadżerem danych:
Karolina Sobierajska
e-mail:
tel. wew. 136
kom. 575 770 669
Wsparcie obejmuje m.in. przygotowanie danych do publikacji, dostosowanie ich do standardów (np. Darwin Core) oraz przeprowadzenie procesu publikacji w GBIF.
Tytuł projektu: „Internacjonalizacja ID PAN przez wsparcie rozwoju Jednostki w obsłudze zagranicznych doktorantów i naukowców” (Akronim: 4INTEgrateIDPAS)

Cel: Celem projektu jest podniesienie zdolności instytucjonalnej ID PAN poprzez realizację działań szkoleniowych skierowanych do pracowników, stypendystów i doktorantów ID PAN, rozwój angielskiej wersji strony Instytutu oraz przygotowanie anglojęzycznych wersji dokumentów wewnętrznych Jednostki
Działania przewidziane w projekcie:
Broszura dla cudzoziemców Welcome to Kórnik [English file for download]
LINK do REJESTRACJI:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfBI-RHMuwwf1RVYFE-T4YcywNMRqdHniY8K4zaept9H91doA/viewform?usp=header
Najważniejsze informacje:
Kurs języka angielskiego dla administracji – Grupę docelową stanowić będą pracownicy Działu Informacji Naukowej, pracownik Sekretariatu, pracownik Biblioteki, pracownik Archiwum, pracownicy Działu Administracyjnego odpowiedzialni za kontakt i obsługę cudzoziemców, pracownicy Działu Finansowo-Księgowego, pracownik odpowiedzialny za BHP.
Kurs języka angielskiego dla naukowców – grupę docelową stanowić będą pracownicy prowadzący działalność naukową oraz doktoranci.
Kurs języka angielskiego dla technicznych – pracownik techniczny – w rozumieniu projektu osoba biorąca udział w działalności naukowej w Instytucie (nie jest podstawą stanowisko) oraz osoby szeroko rozumianej administracji pośrednio związani z obsługą obcokrajowców, np. osoby zajmujące się serwisem sprzątającym, pracownicy gospodarczy, robotnicy, osoby obsługujące portiernię.
OŚWIADCZENIE UCZESTNIKA PROJEKTU [plik word]
DODATKOWA ZGODA UCZESTNIKA NA PRZETWARZANIE DANYCH [plik word]
Kontakt: Dział Informacji Naukowej, dr Karolina Sobierajska, e-mail
Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w zadaniach szkoleniowych realizowanych w ramach projektu [plik]
Tytuł projektu: „Klimat na bioróżnorodność”
Rodzaj projektu: Społeczna odpowiedzialność nauki – Popularyzacja nauki i promocja sport
Nazwa programu: Społeczna Odpowiedzialność Nauki / Doskonała Nauka
Projekt realizowany w latach 2022-2023 w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki”, ustanowionego przez Ministerstwo Edukacji i Nauki (SONP/SP/513422/2021), przy wsparciu Miasta i Gminy Kórnik oraz Fundacji Zakłady Kórnickie.


Zwiastun: https://www.youtube.com/watch?v=YDIuptMKLWc
Zwiastun warsztatów: https://www.youtube.com/watch?v=JGXUa8Gb4PM
Cel: Projekt miał na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat przyczyn i skutków globalnych zmian klimatu. Wciąż jest to temat budzący kontrowersje – media przekazują sprzeczne informacje, a opinie na temat opłacalności ochrony klimatu są podzielone. Zebrane przez naukowców z ID PAN dane nie tylko ukazują stan wiedzy o klimacie, ale także podkreślają pilną potrzebę działania. Nasi eksperci przedstawili najnowsze wyniki badań oraz wyjaśnili, co wpływa na zmiany klimatu i jakie niosą one konsekwencje.
Projekt miał na celu nie tylko popularyzację nauki i osiągnięć badawczych Instytutu Dendrologii PAN, ale także promocję pracy naszych naukowców oraz upowszechnianie wyników ich badań. Dodatkowo przyczynił się do zwiększenia rozpoznawalności Instytutu – zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej.
Realizacja projektu: Projekt w zamierzeniu kierowany był do szerokiego grona odbiorców, zarówno do odbiorcy regionalnego (ekspozycje tymczasowe, na terenie Arboretum Instytutu, które rocznie odwiedza ponad 100 tysięcy zwiedzających), ogólnopolskiego (dostęp do filmów ze strony internetowej i mediów społecznościowych, materiały promocyjne z napisami dialogowymi w języku polskim), jak i międzynarodowego (w materiałach promocyjnych napisy dialogowe w języku angielskim, umieszczone na stronie Instytutu oraz w mediach społecznościowych).
Działania w projekcie podzielono na dwa etapy. Łącznie przygotowano i zmontowano 42 wykłady i 18 warsztatów, które upublicznione zostały w formie materiałów audiowizualnych na stronie Instytutu Dendrologii PAN oraz w mediach społecznościowych Instytutu (Facebook, YouTube,), jak również w formie okresowych, wewnętrznych i zewnętrznych ekspozycji w formie plakatów
oraz plansz edukacyjnych. Na temat samego projektu wspominano m.in. w lokalnej prasie, na konferencji naukowej organizowanej przez Instytut czy podczas wykładów wygłaszanych przez naszych naukowców w innych instytucjach.



YouTube – Klimat na bioróżnorodność: https://www.youtube.com/playlist?list=PLKNenHEi1zJpXbzRvblemfDKu1Cx5hBgs
WYKŁADY:
WARSZTATY: